काठमाडौं । अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध अन्त्यका लागि मध्यस्थता गरिरहेका चीन र पाकिस्तानले तत्काल युद्धविराम र ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ खोल्नेसहितको पाँचबुँदे योजना अघि सारेका छन् ।
युद्ध अन्त्यका लागि आफ्नो देशले गरिरहेको पहलमा सहयोग माग्न पाकिस्तानका विदेशमन्त्री बेइजिङ पुगेपछि यो मस्यौदा तयार गरिएको हो । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले दुई देशबाट नयाँ प्रयासको काम भइरहेको जनाएको छ । यसअघि मौन जस्तै रहेको चीन मध्यपूर्वमा युद्ध लम्बिएसँगै अग्रसरता बढाएको बीबीसीले जनाएको छ ।
पाकिस्तानले यसअघि नै कूटनीतिक पहल थालेको थियो । चीनसँग तेलको ठूलो भण्डारण छ र अन्य एशियाली देशको तुलनामा चीनमा तत्काल अभावको सम्भावना छैन । तर युद्ध लम्बिँदै जाँदा चीनको औद्योगिक क्षेत्रमा पनि असर पर्न सक्ने चिन्ता छ ।
इन्धनको भाउ बढ्ने क्रम जारी रहँदा मध्यस्थताका लागि चीन अघि सरेको हो । सन् २०२३ मा साउदी अरब र इरानबीच सम्झौता गराउन भूमिका खेलेको चीन दुई देशबीच कूटनीतिक सम्बन्ध पुनर्स्थापित गर्न सफल भएको थियो ।
यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अबको ‘दुईदेखि तीन हप्ताभित्र’ अमेरिकाले इरान छाड्ने बताउनुभएको छ । तर त्यसका लागि इरानी शासनले वर्षौँसम्म परमाणु हतियार नबनाउने कुरामा आफूहरू निश्चित हुनुपर्ने उहाँको तर्क छ ।
ह्वाइट हाउसको ओभल कार्यालयमा ट्रम्पले अमेरिका छिट्टै इरानबाट आफ्ना सैनिक फिर्ता गर्ने प्रक्रियामा जाने संकेतसहित अब युद्ध लम्ब्याउन आवश्यक नरहेको बताएको बीबीसीले जनाएको छ ।
गएको फेब्रुअरी २८ तारिखमा अमेरिका र इजरायलले इरानमा संयुक्त आक्रमण शुरु गरेका थिए । जसमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनी मारिएपछि मध्यपूर्वमा द्वन्द्व चर्किएको हो ।
ट्रम्पले इरानमा लक्ष्य पूरा भइसकेको दाबी समेत गर्नुभएको छ । तर इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले अहिलेसम्म युद्ध अन्त्य गर्ने कुनै समयसीमा तोक्नुभएको छैन ।
युद्धका कारण विश्वभर बढ्दो इन्धनको भाउबारे राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी सैन्य अभियान अन्त्य हुनासाथ बजारमा तेलको मूल्य घट्ने उल्लेख गर्नुभयो ।
