काठमाडौं । आजदेखि चुनावी अभियानको वास्तविक शुरूवात हुँदैछ । अहिलेसम्म घरदैलो, भेटघाट र व्यक्तिगत संवादमा सीमित उम्मेदवारहरू अब सभा, जुलुस, कोणसभा, र्याली र माइकिङसहित गाउँ–बस्तीमा पुग्दैछन् ।
आजदेखि १८ गतेसम्मको १५ दिने औपचारिक प्रचार अवधिले चुनावी वातावरणलाई अझै तातो बनाउनेछ । झण्डा, नाराबाजी, भाषण र भीड—यी सबैले लोकतन्त्रको उत्सवलाई रंगीन बनाउनेछन् ।
निर्वाचन आयोगले तोकेको समयसीमा र आचारसंहिताले चुनावलाई व्यवस्थित र मर्यादित बनाउन खोजेको छ । फागुन ४ अघि ठूला कार्यक्रम गर्न नपाइने र फागुन १९ र २० गते मौन अवधि लागू हुने व्यवस्था केवल कानुनी प्रावधान होइन, चुनावलाई निष्पक्ष र सभ्य बनाउने प्रयास हो । लोकतन्त्र केवल मत हाल्ने प्रक्रिया होइन, त्यो प्रक्रियासम्म पुग्ने यात्राको संस्कार पनि हो ।
अब प्रश्न उठ्छ—यो बढ्दो गतिविधि कस्तो हुने ? उत्साहपूर्ण कि उग्र ? प्रतिस्पर्धात्मक कि प्रतिशोधात्मक ?
सभा र र्यालीले गाउँमा चहलपहल बढाउँछ । युवामा ऊर्जा थप्छ । नेताहरू विकासका योजना सुनाउँछन् । मतदाताले नेता र उम्मेदवारका कुरा सुन्न पाउँछन् । तर यही भीड र माइकको आवाज कहिलेकाहीँ आरोप–प्रत्यारोप, गालीगलौज र भ्रामक सूचनाको माध्यम पनि बन्न सक्छ । चुनावी तापक्रम बढ्दा शब्दहरू पनि तिखा बन्छन् । त्यहीँबाट शुरू हुन्छ अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा ।
त्यसैले अबको १५ दिन केवल प्रचारका दिन मात्रै होइनन्, संस्कार परीक्षणका दिन पनि हुन् । दल र उम्मेदवारले सम्झनुपर्छ—जित्नका लागि समाज हार्नु हुँदैन । भाषणमा आक्रोश भन्दा दृष्टिकोण हुनुपर्छ । आलोचना गर्नुपर्छ, तर अपमान होइन । प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ, तर द्वेष होइन ।
उम्मेदवारहरूका लागि यो समय आफ्नो योजना स्पष्ट रूपमा राख्ने अवसर हो । नारामा होइन, तथ्यमा बोल्ने अवसर हो । भीड जम्मा गर्नु मात्र सफल अभियान होइन, मतदाताको विश्वास जित्नु नै असली सफलता हो ।
तर जिम्मेवारी केवल दल र उम्मेदवारको मात्र होइन । मतदाताको पनि हो । मतदाता यो उत्सवका सहभागी मात्र होइनन्, संरक्षक पनि हुन् । हामी भीडमा जाँदा कसलाई ताली बजाइरहेका छौं ? हामीले सुनेको कुरा जाँचिरहेका छौं कि जथाभावी विश्वास गरिरहेका छौं ? हामी सामाजिक सञ्जालमा आएको हरेक सन्देश जथाभावी सेयर गर्दैछौं कि सोचेर मात्रै ?
चुनावको माहोल तातो हुँदा अफवाह चाँडो फैलिन्छ । एउटा असत्यले समाजमा अनावश्यक तनाव ल्याउन सक्छ । त्यसैले मतदाताले पनि संयम र विवेक देखाउनुपर्छ । अस्वस्थ भाषणलाई अस्वीकार गर्ने, घृणा फैलाउने भाषालाई समर्थन नगर्ने, र गलत सूचना नफैलाउने दायित्व मतदाताको पनि हो ।
चुनाव लोकतन्त्रको उत्सव हो भने त्यो उत्सव सभ्य हुनुपर्छ । माइकको आवाज ठूलो हुन सक्छ, तर विवेकको आवाज अझै ठूलो हुनुपर्छ । जुलुस रंगीन हुन सक्छ, तर विचार स्पष्ट हुनुपर्छ । आजदेखि शुरू हुने चुनावको औपचारिक प्रचारले गाउँ–शहरमा नयाँ ऊर्जा भर्नेछ । राजनीतिक बहस बढ्नेछ । तर यही ऊर्जा सकारात्मक दिशामा जाओस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु सबैको दायित्व हो ।
चुनाव जित्ने–हार्ने कुरा केही दिनमै तय हुनेछ । तर चुनावी अभियानले समाजमा छोड्ने प्रभाव धेरै वर्ष टिक्न सक्छ । त्यसैले प्रचार होस्, तर स्वस्थ । प्रतिस्पर्धा होस्, तर मित्रवत । मत मागियोस्, तर मर्यादासहित । लोकतन्त्रको रौनक बढोस्—तर समाजको सद्भाव नघटोस् ।
